Złota Brama

Pamięta najświetniejsze czasy w dziejach sztuki gdańskiej. To najklasyczniejsze w formie dzieło gdańskiej architektury wzniesione zostało w latach 1612–1614 według projektu Abrahama van den Blocka, syna Willema, który ćwierć wieku wcześniej nadał ostateczny kształt Bramie Wyżynnej, stanowiącej pierwszą odsłonę imponującego zespołu bram i przedbramia ulicy Długiej. To tą drogą wjeżdżali do miasta monarchowie, witani przez mieszczan i patrycjuszy.

Wyjątkowo piękny i bogaty jest wystrój bliźniaczych elewacji budowli – od strony ulicy Długiej i od strony Katowni. Pionowo każdą z nich dzielą wolno stojące kolumny. Dolne kolumny dźwigają belkowanie, którego fryz służy za tło sentencjom. Od strony zachodniej niemieckie biblijne życzenie głosi: „Oby się dobrze wiodło tym, co cię miłują, oby pokój panował w twych murach i szczęście w pałacach”. Na elewacji od strony ulicy Długiej zapisano: „Zgodą małe państwa rosną, niezgodą – wielkie upadają”.

Całą budowlę wieńczy wydatny gzyms, nad którym usytuowano balustradę tworzącą na osiach kolumn postument pod wykonane w 1648 roku alegoryczne rzeźby Piotra Ringeringa.

Posągi kobiet widoczne od strony Targu Węglowego uosabiają (od lewej): Pax (Pokój), Libertas (Wolność), Ubertas (Dobrobyt) i Famę (Sławę), do których dążyć miał Gdańsk i jego obywatele, których wyobrażenia stanęły po przeciwnej, zwróconej ku miastu, stronie budowli. W dążeniu tym pomocne być mają: Prudentia (Roztropność), Pietas (Szacunek), Iustitia (Sprawiedliwość) i Concordia (Zgoda). Rzeźby uwiecznione zostały przez Jeremiasa Falcka cyklem ośmiu rysunków i wykonanych według nich miedziorytów.

Złota Brama pełniła nie tylko funkcje reprezentacyjne, ale i obronne. Od 1803 do 1872 roku mieściła się tam Szkoła Sztuk Pięknych. Kilka lat po tym, jak uczelnia opuściła obiekt, zdjęto posągi wieńczące budowlę, które nie zachowały się do naszych czasów. Z zamiarem rekonstrukcji figur nosili się podczas ostatniej wojny konserwatorzy niemieccy. Pomysłu jednak nie zrealizowano. Posągi wróciły na swoje miejsce dopiero w trakcie powojennej odbudowy zniszczonej częściowo bramy.

Poczytaj o Alegoriach